Soạn bài 1 Thực hành tiếng việt trang 17
MỞ RỘNG TRẠNG NGỮ CỦA CÂU BẰNG CỤM TỪ
Câu hỏi 1: Xác định trạng ngữ trong các câu sau:
a. Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh giấc.
b. Suốt từ chiều hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn.
Hãy thử rút gọn trạng ngữ trong mỗi câu và nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu sau khi rút gọn thành phần trạng ngữ.
Trả lời:
Câu | Trạng ngữ | Rút ngọn trạng ngữ | Câu đã rút gọn trạng ngữ |
a | Khoảng hai giờ sáng | - Hai giờ sáng - Khoảng sáng | - Hai giờ sáng Mon tỉnh giấc. - Khoảng sáng, Mon tỉnh giấc. |
b | Suốt từ chiều hôm qua | - Từ chiều hôm qua - Chiều hôm qua - Hôm qua | - Từ chiều hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn. - Chiều hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn. - Hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn. |
Câu hỏi 2: So sánh các câu trong từng cặp câu dưới đây và nhận xét về tác dụng của việc mở rộng trạng ngữ của câu bằng cụm từ:
a. - Trong gian phòng, những bức tranh của thí sinh treo kín bốn bức tường.
- Trong gian phòng lớn tràn ngập ánh sáng, những bức tranh của thí sinh treo kín bốn bức tường.
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
b. - Thế mà qua một đêm, trời bỗng đổi gió bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa đông rét mướt.
- Thế mà qua một đêm mưa rào, trời bỗng đổi gió bấc, rồi cái lạnh ở đâu đến làm cho người ta tưởng đang ở giữa mùa đông rét mướt.
(Thạch Lam, Gió lạnh đầu mùa)
c. - Trên nóc một lô cốt, người phụ nữ trẻ đang phơi thóc.
- Trên nóc một lô cốt cũ kề bên một xóm nhỏ, người phụ nữ trẻ đang phơi thóc.
(Trần Hoài Dương, Miền xanh thẳm)
Trả lời:
a. Câu (2) có trạng ngữ được mở rộng hơn câu (1), giúp miêu tả không gian của nơi chốn được dùng làm trạng ngữ: gian phòng lớn tràn ngập ánh sáng.
b. Câu (2) có trạng ngữ được mở rộng hơn câu (1), giúp cung cấp thông tin về sự việc (mưa rào) đã xảy ra trong đêm hôm trước.
c. Câu (2) có trạng ngữ được mở rộng hơn câu (1), giúp cụ thể hóa nơi chốn được dùng làm trạng ngữ.
Câu hỏi 3: Hãy viết một câu có trạng ngữ là một từ. Mở rộng trạng ngữ của câu thành cụm từ và nêu tác dụng của việc dùng cụm từ làm thành phần trạng ngữ của câu.
Trả lời:
Câu có trạng ngữ là một từ | Mở rộng trạng ngữ của câu | Tác dụng của việc dùng cụm từ làm thành phần trạng ngữ của câu |
Đêm qua, trời mưa lạnh. | Từ đêm qua | Cung cấp thêm thông tin về thời gian của sự việc trời mưa lạnh. |
TỪ LÁY
Câu hỏi 4: Tìm từ láy và nêu tác dụng của việc sử dụng từ láy trong các câu sau:
a. Trong tiếng mưa hình như có tiếng nước sông dâng cao, xiên xiết chảy.
b. Tấm thân bé bỏng của con chim vụt bứt ra khỏi dòng nước và bay lên cao hơn lần cất cánh đầu tiên ở bãi cát.
c. Những đôi cánh mỏng manh run rẩy và đầy tự tin của bầy chim đã hạ xuống bên một lùm dứa dại bờ sông.
Trả lời:
a. Xiên xiết - Tác dụng: nhấn mạnh tính chất của dòng chảy.
b. bé bỏng - Tác dụng: nhấn mạnh sự nhỏ bé, non nớt của con chim chìa vôi.
c. mong manh, run rẩy - Tác dụng: nhấn mạnh vẻ yếu mềm, chưa chắc chắn của đôi cánh chim.
PHẦN MỞ RỘNG TRẠNG NGỮ VÀ TỪ LÁY
Câu hỏi 1. Nêu khái niệm về mở rộng thành phần trạng ngữ và cho ví dụ.
Câu hỏi 2: Nêu khái niệm về từ láy và cho ví dụ.
Câu hỏi 3: Viết một đoạn văn với chủ đề tự chọn có sử dụng trạng ngữ.
HỆ THỐNG CÂU HỎI MỞ RỘNG
Câu hỏi 1: Đọc kĩ các câu sau và xác định trạng ngữ trong mỗi câu sau và phân tích vai trò của trạng ngữ đó:
a. Trên cành cây cao, chú chim họa mi hót líu lo.
b. Bỗng nhiên, một cơn gió mạnh thổi đến.
c. Nhờ có sự giúp đỡ của bạn bè, tôi đã hoàn thành bài tập đúng hạn.
Câu hỏi 2: Xác định trạng ngữ trong các câu sau:
Mùa hè đến, hoa phượng nở rực rỡ.
Từ xa, tôi có thể nhìn thấy đỉnh núi hùng vĩ.
Vì trời mưa lớn, con đường trở nên trơn trượt.
Rút gọn trạng ngữ trong mỗi câu và nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu sau khi rút gọn thành phần trạng ngữ.
Câu hỏi 3: So sánh cặp câu dưới đây và nhận xét về tác dụng của việc mở rộng trạng ngữ của câu bằng cụm từ:
a. Bỗng nhiên, một con chó xồ đến.
b. Bỗng nhiên từ bên ngoài, một con chó xồ đến.